Immunoterapia zmieniła leczenie wielu zaawansowanych nowotworów, ale jej skuteczność może zależeć także od codziennych nawyków. Badacze opisali w czasopiśmie Science Signaling, że regularne picie alkoholu mogło niemal o połowę obniżać skuteczność leków z grupy inhibitorów punktów kontrolnych, przynajmniej u myszy.
Jak działa ta terapia
Układ odpornościowy do walki z komórkami nowotworowymi wykorzystuje limfocyty T. Mają one wbudowane „wyłączniki”, które chronią zdrowe tkanki przed atakiem. Jednym z nich jest receptor PD-1. Nowotwory potrafią to wykorzystać: uruchamiają ten wyłącznik i hamują odpowiedź immunologiczną, dzięki czemu unikają ataku.
Leki anty-PD-1, takie jak pembrolizumab i niwolumab, to przeciwciała blokujące ten receptor. Zwalniają „hamulec” i pozwalają limfocytom rozpoznać guz. W praktyce klinicznej działają dobrze, ale nie każdy pacjent odnosi z nich oczekiwaną korzyść. Alkohol może być jednym z powodów.
Co pokazały badania
Zespół przez pięć tygodni podawał myszom z rakiem płuca i pęcherza umiarkowane lub duże ilości alkoholu, a dopiero potem wprowadzał komórki nowotworowe. Następnie zwierzęta leczono immunoterapią i obserwowano wzrost guzów, przeżycie oraz nawroty. U myszy pijących skuteczność terapii spadła o około 50%, a nowotwory częściej wracały.
Badacze przeanalizowali też elektroniczną dokumentację pacjentów leczonych anty-PD-1 w szpitalu onkologicznym UNC Chapel Hill w latach 2014–2018. Chorzy na raka płuca, którzy regularnie pili, czyli więcej niż jeden drink tygodniowo, odnosili mniejsze korzyści w przeżyciu.
Mechanizm wygląda następująco: alkohol zmniejszał liczbę limfocytów T (CD4+ i CD8+) docierających do guza i osłabiał aktywację limfocytów CD8+, które słabiej wytwarzały interferon gamma i zabijały komórki rakowe. Dodatkowo limfocyty miały więcej drugiego receptora hamującego, TIGIT.
Możliwe rozwiązanie i ograniczenia
Gdy do standardowej terapii anty-PD-1 dodano przeciwciało blokujące TIGIT, odsetek całkowitych odpowiedzi na leczenie u myszy pijących wrócił niemal do poziomu u zwierząt niepijących. Na razie to jednak tylko wynik z modelu zwierzęcego.
Autorzy zaznaczają, że potrzebne są badania z dokładnymi danymi o ilości wypijanego alkoholu. Proponują, by informacje o jego spożyciu uwzględniać w bazach danych onkologicznych. Pozwoliłoby to sprawdzić wpływ picia na różne terapie i różne nowotwory.
Co to oznacza dla pacjentów w Polsce
Immunoterapia anty-PD-1 jest stosowana także w Polsce, m.in. w leczeniu raka płuca, więc temat może dotyczyć tutejszych pacjentów. Wyniki są jednak wstępne: opierają się głównie na myszach, a dane ludzkie mają charakter obserwacyjny, więc nie dowodzą związku przyczynowego. Nie należy na ich podstawie samodzielnie zmieniać terapii.
Praktyczny wniosek jest zgodny z tym, co onkolodzy już zalecają: osoby w trakcie leczenia nowotworu powinny unikać alkoholu. Z danych przytoczonych w artykule wynika, że 76,4% chorych w jednym z badań nadal piło. Jeśli pijesz i zaczynasz immunoterapię, porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym. Terapia z blokadą TIGIT nie jest rozwiązaniem, na które można dziś liczyć.
Źródło: Medical Xpress – „Alcohol may weaken cancer immunotherapy, early research suggests”
